Limanlar, DryPort'lar ve Lojistik Köyler
Gülşen Yeşildağ Yelkenkaya

Gülşen Yeşildağ Yelkenkaya

Limanlar, DryPort'lar ve Lojistik Köyler

08 Mayıs 2018 - 14:34

                                                                                             

Limanlar, DryPort’lar ve Lojistik Köyler

 

Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili olması ve sahip olduğu boğazlar sebebiyle, deniz yolu taşımacılığında önemli bir rekabet avantajına sahiptir. Dünya ticaretinin küresel hale gelmesi ile ülkeler ve kurumlar arasındaki ticarette ölçekler büyümüş ve rekabet artmıştır. Artan rekabet ve azalan kar marjları ile lojistik maliyetlerin azaltılması süreçlerin hızlandırılması söz konusudur. Lojistik hizmetlerin geliştirilmesindeki yöntemlerden birisi de Intermodal taşımanın arttırılması, demiryolu ve denizyolu taşımacılığının geliştirilmesidir. Deniz yolu taşımacılığı çoğunlukla İstanbul, İzmit, İzmir, İskenderun, Mersin ve Samsun limanlarında gerçekleştirilmektedir.

TUIK verilerine göre 2017 yılında toplam ihracatın ve ithalatın  % 58’i denizyolu ile gerçekleşmiştir. Deniz taşıması daha çok ham petrol, maden, çimento, demir-çelik, hububat, sıvı ürünler, kimyasal malzemeler, otomobil gibi büyük hacimli, bozulma tehlikesi olmayan ürünlerin taşınmasında kullanılırken, yüzyılımızın en hızlı artan yeni taşıma metodu olan deniz yolu ile konteyner taşıması da bu gruba girmektedir. Su üzerinde yapılan taşımanın sadece limanlar arasındaki taşımalarda kullanılması bu taşımaların ardına karayolu, demiryolu, havayolu ve boru hattı gibi diğer taşıma türlerin eklenmesi zorunluluğunu getirmektedir.

Ülkemizde Mersin, Haydarpaşa, Samsun, Tekirdağ ve diğer örneklerde gördüğümüz gibi limanlarımız geçmişte şehirlerimizin kenarında boş alanlarda inşa edilmişse de zamanla şehirlerin liman yönünde büyümesi nedeniyle şehir içinde kalmışlardır. Limanların kamu tarafından çeşitli nedenlerle arazilerinin daraltılması yanında artan iş yükü ile arka alanlarının yetmemesi sorununu ortaya çıkmıştır. Limanların arka alanları liman veriminin ölçüsü olarak değerlendirilmekte ve en büyük dar boğaz olarak karşımıza çıkmaktadır. Deniz doldurularak liman elleçleme alanı yaratılması son derece pahalı bir metot olup çeşitli kamusal engellere tabidir. Liman arka alanlarının yetersizlik sorunları “DryPort” “Kuru Liman” dediğimiz sistemlerle çözülmektedir.

DryPort’lar “Kuru Liman” veya “İç Liman” diye de tanımlanan, deniz kenarında olmayan ancak limana kara yolu ve/veya demiryolu ile bağlantısı olan, limana gelen veya limandan gidecek olan yükler için aktarma merkezi olarak kullanılan, intermodal kara terminalleri olarak bilinmektedir. DryPort’lar limanlar gibi taşınan ürünler için depolama, yük konsolidasyonları, yük ayrıştırmaları, gümrük hizmetleri gibi ilave operasyonların da yapıldığı yerlerdir. Bu tesislerde liman içinde beklemesi ekonomik olmayan boş ve dolu konteyner depolamaları, Tır ve binek araç park alanları, sosyal ve idari tesisler de bulunmakta ve bağlı oldukları limanların yetkileri ile çalışmaktadırlar. Lokasyon olarak limana en yakın mesafede, demiryolu ve / veya kara yolu ile bağlantılı bir terminal olmalıdır. Terminalde yüksek kapasiteli taşıma modlarının Demiryolu – karayolu gibi yük takası olmalıdır. Bu terminallerde verilecek hizmetler limandaki hareketlerin durmasına neden olan CFS

(konteyner yük istasyonu), Gümrükleme, Depolama, Gümrük hizmetleri, Sıraya girme gibi hizmetler yer almalıdır. İthal ve ihraç yükler için gümrükleme DryPort alanında yapılmalı limanda tekrarı gerekmemelidir. Konteyner operasyonları olarak konteynerlerin giriş ve çıkış işlemi, kısa süreli depolama, konteyner boşaltma ve doldurma ( CFS ) operasyonları, kara taşıma araçları planlaması, konteynerlerin kara taşıma araçlarına veya vagonlara yüklenmesi,  kapı kontrolleri ve güvenlik hizmetleri verilebilir. Demiryolu bağlantısı olan DryPort’ların hinterlandları genişler. 100 km’nin ötesine çıkar.

 

DryPort’ların şu avantajları vardır.

 

•          Toplam taşıma maliyetlerini düşürmektedir.

•          Daha çevresel bir taşıma şekli olan intermodal taşımayı sağlamaktadır

•          Limanların taşıma ağındaki önemini arttırmaktadır.

•          Ro-Ro gibi Multimodal taşımaya destek olmaktadır.

•          Pahalı bir alan olan limanlarda özellikle merkez alanları kullanılır hale getirmektedir.

•          Liman çevresindeki trafik yığılmalarını azaltmakta, hareket imkânı sağlamaktadır.

•          Çevre kirliliğini azaltmaktadır.

•          Limana uzak alanlarda iş imkânı yaratmaktadır.

•          Gümrük işlemlerini hızlandırmaktadır.

 

Samsun, Mersin, İskenderun, Tekirdağ gibi kıyısında kurulan veya kurulacak olan Lojistik köylerin ve merkezlerin bir özelliği de DryPort olarak kullanılması ve mevcut limana operasyon desteği vermesidir. Lojistik köy ve merkezlerin planlanmasında bu husus da göz önünde bulundurulmakta, lojistik köy ve merkezlere demiryolu bağlanmakta, liman tesislerine doğrudan demiryolu iltisak hattı kurulmakta, hatta özel yük taşıma esaslı duble yollar planlamaktadır.

Ülkemizde lojistiğin gelişmesi, Türkiye’nin Doğu ve Batı arasında bir lojistik merkezi olması için liman şehirlerimizdeki limanların kapasiteleri DryPort’larla, Lojistik Köy ve merkezlerle destek verilerek arttırılmalıdır. Mevcut limanlara yeni rıhtımlar yapılması, deniz doldurulması, daha hızlı yükleme makinalarının temini yanında en uygun yöntem liman içinden geçen yükün çok hızlı ve limanda beklemeden aktarılmasıdır. Bu da limanlara destek olacak DryPort, lojistik köy ve merkezlerle sağlanacaktır. Birçok ilimizde yapılan bölgesel lojistik master planlarının vizyonu bu şekilde belirlenmiştir.

 

Gülşen YEŞİLDAĞ YELKENKAYA

E Mail : gyelkenkaya@gmail.com    

Tel: 0532 697 53 73

Bu yazı 104 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar

', 'auto'); ga('send', 'pageview');